2026: Egzekucja komornicza: co komornik może zająć, a czego nie według specjalistów

Postępowanie egzekucyjne w Polsce opiera się przede wszystkim na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), a konkretnie na jego części trzeciej poświęconej postępowaniu egzekucyjnemu. Komornik sądowy, działający jako funkcjonariusz publiczny, nie podejmuje czynności z własnej inicjatywy – zawsze potrzebuje tytułu wykonawczego, czyli tytułu egzekucyjnego (najczęściej prawomocnego orzeczenia sądu) opatrzonego klauzulą wykonalności.

Warto zrozumieć podstawową zasadę – egzekucja komornicza nie może prowadzić do pozbawienia dłużnika środków niezbędnych do życia. Komornik prowadzi egzekucję w sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika (art. 799 KPC), a jednocześnie skuteczny dla wierzyciela. Zgodnie z art. 829-833 KPC ustawodawca określił szczegółowy katalog przedmiotów i świadczeń wyłączonych spod egzekucji.

Regulacje te uzupełnia ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych oraz przepisy Kodeksu pracy dotyczące ochrony wynagrodzenia (art. 87-87¹ KP). W 2026 roku kluczowe znaczenie ma również Prawo bankowe (art. 54), które określa kwotę wolną od zajęcia środków na rachunkach bankowych. Zrozumienie tych przepisów pozwala odpowiedzieć na pytanie, co może zająć komornik w świetle aktualnego prawa.

Zgodnie z art. 829 KPC istnieje obszerny katalog przedmiotów, których komornik nie może zająć niezależnie od wysokości zadłużenia. Sprawdźmy, co do nich należy.

Przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania:

• przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników (m.in. lodówka, pralka, kuchenka, piekarnik, odkurzacz),
• łóżka oraz stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla domowników,
• po jednym źródle oświetlenia na izbę,
• pościel, bielizna i ubranie codzienne,
• zapasy żywności i opału na okres jednego miesiąca dla dłużnika i jego domowników.

Przedmioty związane z pracą i nauką:

• narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika (z wyjątkiem pojazdów mechanicznych),
• przedmioty niezbędne do nauki,
• surowce niezbędne do produkcji na okres jednego tygodnia.

Świadczenia w całości wyłączone z egzekucji (art. 833 § 6 i 7 KPC oraz przepisy szczególne):

• świadczenie wychowawcze 800+,
• świadczenia rodzinne i świadczenia z pomocy społecznej,
• tzw. trzynasta i czternasta emerytura (dodatkowe roczne świadczenia pieniężne),
• dodatki pielęgnacyjne,
• świadczenia alimentacyjne otrzymywane przez dłużnika.

Co może zająć komornik, a czego absolutnie nie wolno mu ruszyć – ta wiedza jest fundamentalna dla każdego dłużnika. Przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub jego domowników również podlegają takiej ochronie.

Postępowanie egzekucyjne rozpoczyna się od złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji wraz z tytułem wykonawczym. Komornik nie może działać bez tej podstawy prawnej.

• Etap 1: Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Komornik wysyła do dłużnika zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Dokument zawiera informacje o wysokości zadłużenia, sposobach egzekucji oraz pouczenie o prawach i środkach obrony przysługujących dłużnikowi.

• Etap 2: Ustalenie majątku dłużnika. Komornik ma uprawnienia do uzyskiwania informacji z baz danych (m.in. ZUS, organy podatkowe, CEPiK, księgi wieczyste) w celu ustalenia składników majątku. Może również wystąpić do pracodawcy o informację o wynagrodzeniu.

• Etap 3: Zajęcie składników majątku. W pierwszej kolejności komornik kieruje egzekucję do tych składników, które umożliwiają najszybsze i najmniej uciążliwe zaspokojenie wierzyciela – wynagrodzenie za pracę, rachunki bankowe, a dopiero później ruchomości i nieruchomości.

• Etap 4: Ewentualna licytacja. Jeśli zajęte składniki majątkowe nie pozwalają na zaspokojenie wierzyciela, może dojść do sprzedaży ruchomości lub nieruchomości w drodze licytacji komorniczej.

Jednym z najczęściej stosowanych sposobów egzekucji jest zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz środków na rachunku bankowym. W 2026 roku obowiązują następujące zasady.

Kwota wolna od zajęcia na rachunku bankowym w 2026 roku wynosi 3 604,50 zł w każdym miesiącu kalendarzowym, co stanowi 75% minimalnego wynagrodzenia brutto (4 806 zł). Wynika to z art. 54 Prawa bankowego. Bank nie może przekazać komornikowi środków objętych tym limitem. Co istotne, limit ten odnawia się co miesiąc, ale nie kumuluje się – niewykorzystana część z jednego miesiąca nie przechodzi na kolejny.

Zajęcie wynagrodzenia za pracę (art. 87-87¹ Kodeksu pracy):

• przy długach niealimentacyjnych komornik może potrącić maksymalnie 50% wynagrodzenia,

• wolna od potrąceń pozostaje kwota minimalnego wynagrodzenia netto (przy pełnym etacie),

• przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą sięgać 60% wynagrodzenia, bez stosowania kwoty wolnej.

Osoby pracujące na podstawie umowy o dzieło co do zasady nie są chronione kwotą wolną – komornik może zająć całość wynagrodzenia. W przypadku umowy zlecenia ochrona przewidziana w art. 833 § 2¹ KPC (odpowiednie stosowanie przepisów o ochronie wynagrodzenia za pracę) przysługuje, jeśli świadczenie ma charakter powtarzalny i służy zapewnieniu utrzymania albo stanowi jedyne źródło dochodu.

Inaczej wygląda egzekucja ze świadczeń emerytalno-rentowych. Przy długach niealimentacyjnych komornik może potrącić maksymalnie 25% świadczenia, a kwota wolna od potrąceń jest co roku waloryzowana i ogłaszana przez ZUS. W przypadku egzekucji alimentów potrącenie może sięgać 60% świadczenia. Dokładne kwoty wolne na 2026 rok zależą od marcowej waloryzacji – warto je zweryfikować bezpośrednio u świadczeniodawcy.

Prawo przewiduje szereg instrumentów ochrony dłużnika przed nieprawidłowymi lub nadmiernymi działaniami komornika.

Skarga na czynności komornika (art. 767 KPC) to podstawowy środek obrony. Skargę składa się do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, za pośrednictwem tego komornika. Termin wynosi 7 dni od dnia dokonania czynności (gdy strona była przy niej obecna lub została o niej zawiadomiona) albo od dnia powzięcia wiadomości o czynności. Opłata sądowa wynosi 50 zł. Skarga powinna zawierać:

• oznaczenie zaskarżonej czynności lub czynności, której zaniechano,

• wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie czynności,

• uzasadnienie.

Powództwo opozycyjne (art. 840 KPC) służy kwestionowaniu samego obowiązku spełnienia świadczenia – np. gdy dług został spłacony, uległ przedawnieniu albo zdarzenie, na którym oparto tytuł wykonawczy, nie wystąpiło. Wnosi się je do sądu, a nie do komornika.

Wniosek o zawieszenie postępowania można złożyć, gdy zachodzą podstawy do zawieszenia lub umorzenia egzekucji albo gdy dłużnik potrzebuje czasu na podjęcie działań prawnych (np. wniesienie powództwa opozycyjnego).

Negocjacje z wierzycielem to bezpośredni kontakt z wierzycielem i propozycja ugody lub rozłożenia długu na raty. Wielu wierzycieli preferuje pewną, choć rozłożoną w czasie spłatę, niż długotrwałą i kosztowną egzekucję. W sprawach skomplikowanych warto skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej (NPP) lub porady profesjonalnego pełnomocnika.

Komornik, który narusza przepisy lub przekracza swoje uprawnienia, ponosi odpowiedzialność prawną. Dłużnik może dochodzić swoich praw na kilka sposobów.

Odpowiedzialność dyscyplinarna komornika. Wniosek lub skargę dotyczącą nieprawidłowości można skierować do prezesa sądu rejonowego, przy którym działa komornik (sprawującego nadzór), a w zakresie postępowania dyscyplinarnego właściwa jest Krajowa Rada Komornicza i komisja dyscyplinarna. Naruszenia mogą skutkować karami od upomnienia aż po wydalenie ze służby komorniczej.

Zgodnie z art. 36 ustawy o komornikach sądowych komornik odpowiada za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności, a Skarb Państwa odpowiada solidarnie. Poszkodowany może zatem dochodzić odszkodowania zarówno od komornika, jak i od Skarbu Państwa.

Najczęstsze naruszenia:

• zajęcie przedmiotów lub świadczeń wyłączonych spod egzekucji,
• przekroczenie kwoty wolnej od zajęcia,
• brak prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu egzekucji,
• zajęcie majątku osoby trzeciej.

W przypadku zajęcia przedmiotu należącego do osoby niebędącej dłużnikiem właściciel może wytoczyć powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji (art. 841 KPC).

Z danych Biura Informacji Kredytowej wynika, że pod koniec 2024 roku opóźnienia w spłacie przekraczające 90 dni dotyczyły 6,8% kredytobiorców.

W praktyce naszych ekspertów z Rodzina Bez Długów najczęściej spotykamy się z następującymi sytuacjami.

• Błędne zajęcie całego konta bankowego. Wiele osób nie wie, że kwota wolna chroniona jest do wysokości 3 604,50 zł w każdym miesiącu. W przypadku kilku rachunków lub wpływów ze świadczeń socjalnych zdarzają się pomyłki. Zawsze należy sprawdzić, czy bank prawidłowo zidentyfikował środki chronione.

• Zajęcie świadczeń wyłączonych z egzekucji. Banki identyfikują chronione świadczenia (np. 800+, zasiłki) po kodach przelewów. Jeśli jednak środki te zostaną przelane z innego konta lub wpłacone gotówką, mogą zostać błędnie zajęte. W takiej sytuacji należy niezwłocznie złożyć skargę na czynności komornika.

• Egzekucja z jedynego mieszkania. Wbrew powszechnej opinii, jedyne mieszkanie dłużnika nie jest automatycznie chronione przed egzekucją, choć licytacja podlega istotnym ograniczeniom.

Podsumowując przedstawione informacje, przygotowaliśmy dla Ciebie praktyczny plan działania, który pomoże chronić Twoje prawa w przypadku egzekucji komorniczej.

• Krok 1: Nie ignoruj korespondencji. Każde pismo od komornika wymaga reakcji. Unikanie kontaktu nie wstrzyma egzekucji, a jedynie utrudni obronę Twoich praw.

• Krok 2: Zweryfikuj prawidłowość egzekucji. Sprawdź, czy zajęciu podlegają wyłącznie składniki majątku dopuszczone przez prawo. Co może zająć komornik – ta wiedza pozwoli Ci zidentyfikować ewentualne nieprawidłowości.

• Krok 3: Kontroluj kwotę wolną. Upewnij się, że bank pozostawia prawidłową kwotę wolną (3 604,50 zł miesięcznie w 2026 r.) i że świadczenia chronione nie zostały zajęte.

• Krok 4: Działaj w terminach. Na skargę na czynności komornika masz tylko 7 dni. Przekroczenie tego terminu zamyka drogę do zakwestionowania czynności w tym trybie.

• Krok 5: Rozważ negocjacje. Propozycja ugody lub spłaty ratalnej skierowana do wierzyciela często pozwala zakończyć egzekucję na korzystniejszych warunkach.

• Krok 6: Skorzystaj z profesjonalnej pomocy. Sprawy komornicze wymagają znajomości procedur i terminów. Jeden błąd formalny może przekreślić szanse na skuteczną obronę.

Regularnie pomagamy klientom w podobnych sprawach – od weryfikacji prawidłowości czynności w trakcie egzekucji komorniczej, przez składanie skarg, aż po negocjacje z wierzycielami. Jeśli potrzebujesz wsparcia, wypełnij formularz kontaktowy i umów się na konsultację.