Co zrobić, gdy bank odrzuca restrukturyzację: możliwe rozwiązania w 2026

Restrukturyzacja kredytu nie jest uregulowana jedną ustawą, lecz wynika z szeregu przepisów prawa cywilnego i bankowego. Punktem wyjścia jest zasada swobody umów wyrażona w art. 353¹ Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą strony mogą za porozumieniem zmienić treść łączącego je stosunku zobowiązaniowego (np. zmodyfikować harmonogram spłaty). Uzupełnia ją art. 354 Kodeksu cywilnego, który nakłada na strony obowiązek współdziałania przy wykonywaniu zobowiązania.

Najważniejszą podstawą prawną restrukturyzacji kredytu jest jednak art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Przepis ten stanowi, że jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank – zanim wypowie umowę – ma obowiązek wezwać go do zapłaty i poinformować o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien umożliwić restrukturyzację, o ile jest ona uzasadniona oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy.

Co istotne, zgodnie z art. 75c ust. 5 Prawa bankowego, jeżeli bank odrzuca wniosek o restrukturyzację, jest zobowiązany przekazać kredytobiorcy – bez zbędnej zwłoki, w formie pisemnej – szczegółowe wyjaśnienia dotyczące przyczyny odmowy. To kluczowe uprawnienie, ponieważ znajomość argumentacji banku jest podstawą dalszych działań. Dodatkowo standardy postępowania banków wyznaczają rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego dotyczące dobrych praktyk w obszarze obsługi kredytobiorców w trudnej sytuacji.

W praktyce oznacza to, że kredytobiorca ma prawo do:

• otrzymania pisemnego uzasadnienia decyzji banku (art. 75c ust. 5 Prawa bankowego),
• wglądu w dokumenty stanowiące podstawę odmowy,
• złożenia reklamacji na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym oraz o Funduszu Edukacji Finansowej,
• skorzystania z pozasądowego postępowania prowadzonego przez Rzecznika Finansowego lub mediacji.

Zrozumienie przyczyn, dlaczego bank odmówił restrukturyzacji zadłużenia, jest bardzo ważne. Na podstawie naszego wieloletniego doświadczenia możemy wskazać najczęstsze przyczyny negatywnych decyzji:

• Zbyt niskie dochody kredytobiorcy – bank ocenia, czy po restrukturyzacji będziesz w stanie regularnie spłacać zobowiązanie. Jeśli Twoje obecne dochody są niewystarczające nawet przy obniżonej racie, bank może uznać restrukturyzację za bezcelową.
• Brak stabilności zatrudnienia – umowy na czas określony, kontrakty B2B czy niepewność zatrudnienia mogą negatywnie wpływać na decyzję banku. Instytucje finansowe często preferują kredytobiorców z umowami o pracę na czas nieokreślony.
• Historia nieterminowych płatności – jeśli zaległości w spłacie kredytu trwają już długo lub są powtarzające się, bank może uznać, że problem jest systemowy, a nie przejściowy.
• Negatywne zapisy w bazach – wpisy w rejestrach dłużników, liczne kredyty w innych bankach czy windykacja w przeszłości mogą znacząco obniżyć Twoje szanse na pozytywne rozpatrzenie wniosku.
• Brak dodatkowych zabezpieczeń – w przypadku znaczących kwot zadłużenia bank może oczekiwać dodatkowych gwarancji, których nie jesteś w stanie przedstawić.

Gdy bank odmówił restrukturyzacji, nie musisz od razu rezygnować z dalszych działań. Prawo daje Ci możliwość zakwestionowania decyzji w kilku trybach.

1. Reklamacja do banku – możesz złożyć reklamację bezpośrednio do banku w dowolnym momencie (przepisy nie wyznaczają terminu na jej wniesienie). W piśmie należy szczegółowo uzasadnić, dlaczego nie zgadzasz się z decyzją, przedstawić dodatkowe dokumenty potwierdzające Twoją zdolność do spłaty po restrukturyzacji oraz wskazać konkretne rozwiązanie, którego oczekujesz. Zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. bank ma obowiązek odpowiedzieć na reklamację w terminie 30 dni (w szczególnie skomplikowanych przypadkach – do 60 dni), a brak odpowiedzi w terminie oznacza uznanie reklamacji.

2. Wniosek do Rzecznika Finansowego – jeśli reklamacja nie przyniosła efektu, możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy Rzecznika Finansowego (www.rf.gov.pl). Instytucja ta prowadzi interwencje oraz pozasądowe postępowania w sporach między klientami a podmiotami rynku finansowego i może wydać dla banku rekomendację rozwiązania sporu.

3. Pozasądowe rozwiązanie sporu (mediacja) – w ramach postępowania prowadzonego przez Rzecznika Finansowego na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. podmiot rynku finansowego ma obowiązek wziąć udział w postępowaniu. Pozwala ono wypracować kompromisowe rozwiązanie bez wchodzenia na drogę sądową.

4. Wniosek do sądu polubownego – możesz skorzystać z Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego lub z Bankowego Arbitrażu Konsumenckiego przy Związku Banków Polskich (dla roszczeń do określonej kwoty). To zwykle szybsza i tańsza alternatywa dla procesu sądowego.

Odmowa restrukturyzacji nie wyczerpuje wszystkich możliwości polubownego rozwiązania problemu zadłużenia. Praktyka pokazuje, że istnieje szereg alternatywnych rozwiązań.

• Prolongata spłaty kredytu – to odroczenie terminu płatności rat, zwykle na okres od kilku do kilkunastu miesięcy. W tym czasie nie spłacasz kapitału, choć nadal naliczane są odsetki. To rozwiązanie dla osób przechodzących przejściowy kryzys finansowy.
• Karencja w spłacie kapitału – możesz spłacać tylko odsetki przez określony czas (najczęściej kilka–kilkanaście miesięcy), co obniża miesięczne wydatki.
• Refinansowanie kredytu w innym banku – jeśli Twoja sytuacja finansowa nie jest dramatyczna, możesz rozważyć przeniesienie kredytu do innej instytucji na korzystniejszych warunkach.
• Ugoda przedsądowa – bezpośrednie negocjacje z bankiem mogą prowadzić do podpisania ugody, w której np. bank umarza część odsetek karnych w zamian za spłatę zaległości w ustalonym terminie.
• Sprzedaż nieruchomości zabezpieczającej kredyt – w przypadku kredytów hipotecznych dobrowolna sprzedaż nieruchomości pozwala uniknąć licytacji komorniczej i zachować kontrolę nad procesem oraz uzyskać cenę zbliżoną do rynkowej.
• Upadłość konsumencka – w sytuacji trwałej niewypłacalności rozwiązaniem może być wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej (art. 491¹ i nast. ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe), prowadzący do oddłużenia na warunkach ustalonych przez sąd.

Ignorowanie problemu po tym, jak bank odrzucił restrukturyzację, może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych – przyjrzyjmy się im bliżej.

• Wypowiedzenie umowy kredytowej – gdy zaległości w spłacie przekroczą określony w umowie poziom (zwykle równowartość 2–3 rat), bank ma prawo wypowiedzieć umowę po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty zgodnie z art. 75c Prawa bankowego.
• Postępowanie sądowe i egzekucyjne – bank musi skierować sprawę na drogę sądową, uzyskać tytuł wykonawczy (bankowe tytuły egzekucyjne zostały zniesione w 2015 r.), a następnie zlecić komornikowi egzekucję z majątku i dochodów dłużnika.
• Licytacja nieruchomości – w przypadku kredytów hipotecznych może dojść do przymusowej sprzedaży nieruchomości w trybie egzekucji sądowej, często poniżej jej wartości rynkowej.
• Zajęcie wynagrodzenia – komornik może zająć część wynagrodzenia (przy umowie o pracę co do zasady do 50%, z zachowaniem kwoty wolnej od zajęcia), co utrudnia bieżące funkcjonowanie.
• Wpis do rejestrów dłużników – negatywne wpisy w BIK, ERIF czy KRD mogą ograniczyć dostęp do produktów finansowych na wiele lat.
• Konsekwencje karne – wyłącznie w skrajnych przypadkach, gdy można wykazać działanie z zamiarem oszustwa lub na szkodę wierzyciela, sprawa może mieć wymiar karny.

W Rodzina Bez Długów spotykamy się z setkami przypadków, w których bank odmówił restrukturyzacji zadłużenia. Nasze doświadczenie pokazuje kilka powtarzających się wzorców.

• Przypadek 1: Utrata pracy i brak oszczędności – najczęstszy scenariusz dotyczy osób, które straciły pracę i nie mają poduszki finansowej. Bank odmawia restrukturyzacji, widząc brak stabilnego źródła dochodu. W takich sytuacjach pomagamy klientom wynegocjować prolongatę do czasu znalezienia zatrudnienia lub alternatywne formy zabezpieczenia spłaty.

• Przypadek 2: Przedsiębiorcy w kryzysie – osoby prowadzące działalność gospodarczą często mają zmienne dochody, co banki oceniają ostrożniej. Pomocne bywa przedstawienie prognoz finansowych, dodatkowych zabezpieczeń lub czasowej karencji w spłacie kapitału.
• Przypadek 3: Nadmierne zadłużenie w wielu bankach – klienci z kredytami w kilku bankach rzadziej otrzymują zgodę na restrukturyzację. Rozwiązaniem może być konsolidacja zadłużenia lub – w razie trwałej niewypłacalności – złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Z naszego doświadczenia wynika, że w znacznej części spraw udaje się wynegocjować rozwiązanie nawet po początkowej odmowie banku – pod warunkiem profesjonalnego podejścia i właściwej strategii działania. Efekt zależy jednak zawsze od indywidualnej sytuacji kredytobiorcy.

Odmowa restrukturyzacji przez bank to nie koniec drogi, lecz moment na zastosowanie przemyślanej strategii działania. Po pierwsze, dokładnie przeanalizuj przyczyny odmowy – pisemne uzasadnienie banku (które masz prawo otrzymać na podstawie art. 75c ust. 5 Prawa bankowego) to podstawa dalszych działań. Po drugie, skorzystaj z procedury odwoławczej – złóż reklamację, skontaktuj się z Rzecznikiem Finansowym lub zaproponuj pozasądowe rozwiązanie sporu. Po trzecie, rozważ alternatywne rozwiązania – prolongata, karencja czy refinansowanie mogą być równie skuteczne, jak restrukturyzacja. Po czwarte, nie zwlekaj – im szybciej podejmiesz działania, tym więcej opcji będziesz mieć do dyspozycji.

W Rodzina Bez Długów od lat specjalizujemy się w pomaganiu osobom, które znalazły się w sytuacji kryzysowej po odmowie restrukturyzacji przez bank. Nasze doświadczenie pokazuje, że niemal zawsze istnieje rozwiązanie – trzeba tylko wiedzieć, jak je znaleźć i skutecznie wdrożyć. Skontaktuj się z nami już dziś – pomożemy Ci odzyskać kontrolę nad finansami.